Wie bewust leeft, wil nog weleens gewoontes veranderen. Je bedenkt bijvoorbeeld dat je nu echt wilt stoppen met elke avond series bingen. Of dat het tijd is om méér te bewegen. Maar hoe verander je een gewoonte? Want boy, zijn die hardnekkig! Dit is mijn stappenplan.
Laat voorop staan dat ik niet altijd succesvol ben in het aanleren van nieuwe gewoontes. Er zijn 1001 dingen die ik geprobeerd heb, maar waarbij ik me na een tijdje realiseerde dat ik hopeloos gefaald had. Hoe het me bijvoorbeeld nooit gelukt is om mediteren vol te houden. Of hoe ik nog steeds vaker dan me lief is zakken chips leeg eet of chocoladerepen aanval. Hoe meer veganistisch eten er elke keer bij inschiet. Sommige dingen gaan een tijdje goed en blijven dan toch niet plakken.
Andere veranderingen lukken me heel goed om vol te houden. Dusdanig dat het niet voelt als volhouden. Stoppen met cafeïne drinken. Geen vlees en vis meer eten. Stoppen met series kijken. Allemaal doe ik het zonder erbij na te denken. Het komt niet eens meer in me op om een hap van een bitterbal te nemen op een feestje of om tóch die hitserie waar iedereen lyrisch over is aan te zetten. Hoe komt dat? Wat gebeurt er waardoor ik zo’n keuze volhoud?
1. Ergeren aan mijn gedrag
Veranderingen die me echt lukken om vol te houden, beginnen bij dat ik me simpelweg erger aan mijn eigen gedrag. Iets wat ik doe voelt op een gegeven moment niet goed meer. Ik zie mezelf dat gedrag vertonen en ben er eigenlijk verbaasd over. Ik wíl dat helemaal niet op die manier. Dan is het tijd om er serieus over na te gaan denken.
2. Weten wat het me kost
De volgende stap is om voor mezelf heel duidelijk te hebben wat het me nou eigenlijk kost om bepaald gedrag voort te zetten. Bij series kijken koste het me bijvoorbeeld mijn goede nachtrust, een fit en energiek gevoel en het gevoel dat ik waardevol met mijn beperkte tijd hier op aarde omga. Er zat een duidelijk gevoel achter dat ik dat niet meer wilde. Zo wilde ik niet leven.
Hier hoort ook bij: heel eerlijk zijn over je feitelijke gedrag. Ik kan wel een beetje vinden dat ik te veel series kijk en merken dat ik me daar minder goed door voel, maar welk gedrag laat ik, als ik eerlijk ben, echt zien? Het ergste voorbeeld daarvan vind ik nog dat ik ook tijdens mijn pauze tijdens werk- als ik al de hele ochtend achter een computer had gezeten- een serie aanzette. In plaats van even tot rust te komen en naar buiten te gaan, bleef ik binnen hangen achter de tv. Veel ongezonder wordt het niet! Kijk je eigen gedrag recht in de bek. Schrijf alles op wat je doet. Hoe minder fraai, hoe beter, want hoe duidelijker je ziet dat er iets problematisch is aan je gedrag.
Tot slot helpt het voor sommige keuzes om je er inhoudelijk in te verdiepen. Wat gebeurt er eigenlijk fysiek met je als je zoveel series kijkt? Of: wat gebeurt er feitelijk met de dieren die we opeten? Of: hoeveel moet je bewegen om goed voor je lichaam te zorgen? Doe het onderzoek. Ik heb het geluk dat deel misschien wel het leukste te vinden ;-).
3. Een keuze
De derde stap is een duidelijke keuze maken. Doe ik iets wel of niet? Ik kan daarbij geen middenweg aanhouden. Ik kan niet ‘maar één aflevering kijken’ of ‘alleen in het weekend tv kijken’. Als ik achterdeurtjes openlaat, dan weet ik dat het niet gaat lukken. Alle pogingen die ik heb gedaan om te minderen met iets, zijn op niks uitgelopen. Ik moet weten wat iets me kost, en er dan bewust voor kiezen om er totaal mee te stoppen. Dat klinkt radicaal, maar het is echt makkelijker om ergens een duidelijke keuze in te maken, dan om te blijven onderhandelen met jezelf over bepaalde regels over hoe je ermee omgaat.
4. Onderdeel van je identiteit maken
Er gebeurt iets sterks in je, als je een gewoonte koppelt aan je identiteit. “Ik ben iemand die geen vlees en vis eet.” Als je het zo zegt, voelt het ineens als hoogverraad naar jezelf op het moment dat je wel chorizo door de pasta gooit, omdat je echt geen alternatief wist. Je bent niet iemand die vlees eet, je bent vegetariër. Hoezo, chorizo? Dit hoort ook bij het vorige punt: een duidelijke keuze maken. Ik bén zo, zonder mitsen en maren.
5. Rouw om wat je verliest
Dit klinkt misschien gek, maar afscheid nemen van een slechte gewoonte is ook rouwen. Het heeft je ook iets opgeleverd, anders was je er nooit mee begonnen. Zoetigheid eten heeft je ook troost gegeven of je hebt je hoofd leeg kunnen maken tijdens het bakken van al die taarten. Series kijken heeft ook nieuwe werelden voor je geopend en je kennis laten maken met grappige, sympathieke of bijzondere personages. Ze kunnen je kijk op dingen hebben veranderd of je iets geleerd hebben over jezelf. Geen één gewoonte is alleen maar slecht. Je raakt ook iets kwijt. Rouw daar om en sta er bij stil. Schrijf op waar je allemaal dankbaar voor bent en wat die slechte gewoonte je heeft opgeleverd. En neem er dan afscheid van.
6. Ken je valkuilen
Elke gewoonte afleren kost moeite. Of beter gezegd: er zijn momenten dat het moeilijk gaat zijn. Reacties van je omgeving, gewoontes bij anderen die zij wel in stand houden en waar jij op die manier mee in aanraking komt, onbegrip, cravings, vermoeidheid, als je niet lekker in je vel zit enz. Verdiep je in die momenten. Wanneer ga je het moeilijk vinden?
Toen ik mijn zwangerschapskilo’s kwijt probeerde te raken en besloot te stoppen met snoepen, wist ik bijvoorbeeld dat ik moeite zou hebben met die verrukkelijke zelfgemaakte taarten bij verjaardagen. Je moet weten: ik heb ongeveer elke week een verjaardag! Weet je hoeveel verleiding dat is? Ik koos ervoor om bewust iets gezonds te eten voordat ik naar een verjaardag ging. Zonder trek lukt het veel makkelijker om zo’n verleiding te weerstaan.
Wat ik ook van mezelf weet: ik kan niet zondigen. Ik kan niet denken: ach, deze ene keer. Wat maakt dat nou uit? Als ik eenmaal zo’n stuk taart pak, dan neem ik ‘m de volgende keer ook. Dus weet ik wat het uitmaakt. Want wat die ene keer mij uitmaakt, is alles wat die gewoonte me kost. En dat was wat ik juíst niet meer wilde. Dat weet ik zo duidelijk, omdat ik daar voor die keuze al over nagedacht heb. Dus weet ik inmiddels dat ik geen uitzonderingen maak. Geen achterdeurtjes. Hoe ongezellig het ook is, en hoe mooi de taart er ook uitziet.
7. Track je nieuwe gewoonte
Deze stap heb ik uit het boek The Compound Effect van Darren Hardy. Het idee is simpel: je dénkt misschien dat je goed bezig bent. Je schat in dat je heus vijf van de zeven dagen aan je drie stuks fruit komt. Maar wéét je het ook? Door het keihard, zwart op wit te zetten, zie je hoe goed je op weg bent, en wat er nog niet lukt. Ik track op elk moment wel iets. Op dit moment is dat mijn schermtijd (die afgelopen week niet goed was, wéét ik) en of ik ’s avonds tv gekeken heb. Het is ook extra motivatie om je goede gedrag vol te houden. Het is namelijk echt niet leuk als je al weet dat je ’s avonds moet biechten in je notitieboekje. Dat geeft je een rotgevoel, terwijl het je een euforisch gevoel geeft om je goede gedrag vast te leggen.
Een extra tip bij het tracken: track het aantal dagen dat het goed gaat. Dat werkt extra motiverend. Het voelt namelijk nog vervelender om je goede gewoonte die je al 19 dagen volhoudt te doorbreken. Of 31 dagen. Of 83. Het leuke is ook dat je merkt op welk moment een gewoonte voor jou echt ingesleten is :-). Misschien is je doel om 100 dagen ergens mee te stoppen of juist iets te doen, en zit het daarna ingebakken in je systeem. Dat track je op deze manier heel goed, alsof je een spaarpotje vult.
8. Heb een goed alternatief
Wil je stoppen met series kijken? Bedenk dan welke leuke dingen je allemaal in die tijd kan doen. Wil je stoppen met alcohol drinken? Bedenk dan dat dat je kans is om eindelijk al die smaken thee te gaan proeven. Wil je niet meer snoepen? Bedenk dan tussendoortjes die je écht lekker vindt maar wel gezond zijn. Verander het verlies-gevoel in een winst-gevoel. Focus je op de leuke, nieuwe mogelijkheden en wat het je allemaal oplevert!
9. Focus op de juiste mensen
Welke verandering je ook probeert door te voeren, het is lastig zat om altijd gemotiveerd te zijn. Het helpt om je dan te omringen met mensen die het gedrag al vertonen dat jij wil vertonen. Die zijn er namelijk ook altijd. Toen ik stopte met series kijken, hielp het bijvoorbeeld enorm dat mijn man eigenlijk nooit series keek. Bij hem kwam het voorstel dus niet vandaan om ‘lekker serietje’ te gaan kijken. Door het met die mensen over je nieuwe gewoonte te hebben en te kijken naar hen, wordt het makkelijker om het vol te houden.
Met deze acht stappen lukte het me om hardnekkige gewoontes aan te pakken. En soms lukt het me ook nog steeds niet. Het leven is niet perfect 😉. Maar ze helpen wel! Nu ik zelf overweeg om met alcohol te stoppen, begin ik bijvoorbeeld eens met me verdiepen in de gevolgen van alcohol. Ik houd jullie op de hoogte!
Heb jij iets van deze dingen al geprobeerd en werkten ze voor je? Of heb je nog andere goede tips voor me?
Geef een reactie